پنل کاربر سبد خرید
ورود / عضویت



ورود
عضویت
بازیابی رمز
ورود / عضویت
۰
آشنایی با اجزای برد اصلی کامپیوتر
تبلیغات
آشنایی با اجزای برد اصلی کامپیوتر

اجزای برد اصلی (مادربورد)


هر برد اصلی بدون در نظر گرفتن نوع، ساختار و یا شرکت سازنده از اجزایی ساخته شده اند که عبارت اند از:
• سوکت پردازنده (cpu socket)
• بانک های حافظه ی اصلی (Memory Bank)
• شکاف های توسعه (Slot)
• اتصال دهنده های پانل کیس، صفحه کلید و ماوس و اتصال دهنده های دیگر
• درگاه ها و اتصال دهنده های متفاوت (Port and Connector)
• مولد پالس ساعت
• جامپر (Jumper)
• گذرگاه ها (Bus)
• کنترلرها (Controller)
• مجموعه تراشه ها (Chipset)
• تراشه BIOS ROM

    شکل زیر اجزای برد اصلی را نشان می دهد.

    آشنایی با اجزای برد اصلی کامپیوتر

    سوکت پردازنده

    هر پردازنده به روشی خاص روی برد اصلی قابل نصب است. در بردهای اصلی مدل XT و اوایل AT، پردازنده ها به برد اصلی لحیم می شدند. اما پس از مدتی از ورود AT به بازار در برد های اصلی یک سوکت خاص متناسب با نوع پردازنده های قابل نصب، روی برد اصلی قرار گرفت و نصب پردازنده به وسیله ی کاربر نیز امکان پذیر شد. سوکت پردازنده یک بخش الکترونیکی است که به مدار چاپی برد اصلی وصل شده و پردازنده را در خود جا می دهد. سوکت وظایف متعددی را به عهده دارد، از جمله ایجاد فضای مناسب برای نگهداری از پردازنده، قابلیت لازم برای تعویض آن، امکان نصب خنک کننده و از همه مهم تر ایجاد ارتباط الکترونیکی بین پردازنده و مدارهای چاپی برد اصلی. انواع سوکت پردازنده ها در بخش پردازنده بررسی خواهند شد. شکل زیرسوکت پردازنده از نوع ZIF را نشان می دهد.

    آشنایی با اجزای برد اصلی کامپیوتر

    بانک های حافظه ی اصلی

    بردهای اصلی تعدادی شکاف برای نصب تراشه ی حافظه ی اصلی دارند که به آن ها بانک حافظه می گویند و باید متناسب با نوع حافظه انتخاب شده باشند. این بانک ها در بردهای اصلی AT از نوع SIMM و در بردهای اصلی بعدی از نوع DIMM هستند. شکل زیر چهار بانک حافظه از نوع DIMM را نشان می دهد.

    آشنایی با اجزای برد اصلی کامپیوتر

    شکاف های توسعه

    شکاف های توسعه بر روی برد اصلی لحیم شده اند و محلی برای نگهداری و برقراری ارتباط کارت های واسط هستند. آینده نگری شرکت آی بی ام در طراحی بردهای اصلی اولیه، باعث قراردادن محل هایی برای نصب کارت های جانبی روی برد اصلی شد. ایده ی طراحی شکاف های توسعه روی برد اصلی این است که کاربران بتوانند بدون نیاز به ابزار خاص، دستگاه های جانبی مورد نیاز خود را به برد اصلی وصل کنند. اولین شکاف توسعه روی برد اصلی به نام ISA و در طول زمان، شکاف های توسعه ی زیادی مانند EISA، PCI، AGP، PCI-EXPRESS روی بردهای اصلی قرار گرفتند. در حال حاضر شکاف های توسعه EISA، ISA و AGP منسوخ شده اند. شکل زیر شکاف های توسعه ی PCI و AGP را نشان می دهد.

    آشنایی با اجزای برد اصلی کامپیوتر

    اتصال دهنده ها

    برد اصلی تعدادی ورودی و خروجی نیز دارد که دستگاه های متفاوتی را به برد اصلی وصل می کند. به همه ی این ورودی/ خروجی ها اتصال دهنده یا کانکتور (شکل زیر) گفته می شود که برای اتصال دستگاه هایی مانند پرینتر، بلندگو، صفحه نمایش، ماوس و... به کار گرفته می شوند.

    آشنایی با اجزای برد اصلی کامپیوتر

    کانکتور منبع تغذیه

    منبع تغذیه، برق متناوب شهر را دریافت کرده و پس از تبدیل به برق مستقیم ولتاژهای مورد نیاز را برای قسمت های مختلف رایانه تولید می کند. ولتاژهای ارسالی از منبع تغذیه به برد اصلی ATX از طریق یک کانکتور ۲۰ پین برای بردهای اصلی قدیمی و ۲۴ پین برای بردهای اصلی جدید (شکل زیر) انتقال می یابد. ولتاژهای مورد نیاز برد اصلی AT با استفاده از دو کانکتور ۶ پین تأمین می شود. برد اصلی ممکن است دارای یک نوع کانکتور برای دریافت ولتاژهای مورد نیاز باشد (مانند برد اصلی از نوع AT) و یا ممکن است مانند اغلب بردهای اصلی پنتیوم و PII دو نوع کانکتور AT و ATX را به صورت هم زمان داشته باشند. امروزه دیگر از کانکتورهای تغذیه ی AT استفاده نمی شود و بردهای اصلی جدید علاوه بر کانکتور ATX دارای یک یا دو کانکتور اضافی برای تأمین بهتر برق مورد نیاز هستند.

    آشنایی با اجزای برد اصلی کامپیوتر

    کانکتورهای صفحه کلید و ماوس

    صفحه کلید به عنوان رایج ترین ورودی سیستم رایانه دارای کانکتوری خاص روی بردهای اصلی از ابتدا تاکنون بوده است و انواع آن عبارت اند از:

    • AT: کانکتور صفحه کلید روی بردهای اصلی AT و به صورت یک کانکتور ۵ سوراخه ی بزرگ است.
    • PS/2: کانکتور صفحه کلید روی بردهای اصلی ATX و به صورت یک کانکتور ۶ سوراخه ی کوچکتر از کانکتور AT است.

    آشنایی با اجزای برد اصلی کامپیوتر

    ماوس که با ظهور سیستم عامل های ویندوز و مبتنی بر واسط گرافیکی، بین کاربران به عنوان یک وسیله ی ورودی ساده و پرکاربرد پذیرفته شد، دارای کانکتورهای متفاوتی است که عبارت اند از:

    • PS/2: کانکتور ماوس روی بردهای اصلی ATX و به صورت یک کانکتور ۶ سوراخه ی کوچک است
    • COM: در ابتدا از درگاه سریال COM برای اتصال ماوس استفاده می شد .
    • USB: با ظهور درگاه سریال عمومی USB، ماوس ها بیشتر از این درگاه برای تبادل اطلاعات با سیستم استفاده می کنند.

    آشنایی با اجزای برد اصلی کامپیوتر

    کانکتورهای مربوط به پانل کیس

    همان طور که خواهید دید هر کیس دارای مجموعه ای سوئیچ برای روشن و خاموش کردن و یا راه اندازی مجدد و چراغ هایی برای نمایش گزارش کارهای خاص مانند عملکرد دیسک سخت است. متناسب با هر کلید یا هر چراغ، کانکتوری خاص روی برد اصلی وجود دارد که با اتصال به اجزای متناسب روی کیس، کار خاصی را انجام می دهد.

    • اتصال دهنده ی بلندگو (speaker): بلندگوهای داخلی سیستم به آن وصل می شوند.
    • اتصال دهنده ی Reset: کلید Reset که وظیفه ی راه اندازی مجدد سیستم را دارد به آن وصل می شود.
    • اتصال دهندە ی sw on/off یا ON PS: کلید Power یا روشن و خاموش سیستم به آن وصل می شود.
    • اتصال دهندە ی PowerLED: چراغ LED جلوی کیس برای نشان دادن روشن یا خاموش بودن سیستم به آن وصل می شود.
    • اتصال دهندە ی HDDLED: چراغ LED جلوی کیس برای نشان دادن فعالیت دیسک سخت، به آن وصل می شود.

    شکل زیر تعدادی از اتصال دهنده های برد اصلی را نشان می دهد.

    آشنایی با اجزای برد اصلی کامپیوتر

    جامپر (jumper)

    جامپرها پین های فلزی ۳،۲ و یا چند پایه بر روی برد اصلی هستند که برای تنظیمات مورد نظر روی بعضی از سخت افزارها (مانند فرکانس پالس ساعت پردازنده، ولتاژ پردازنده و ....) به کار می روند. با استفاده از اتصال دهنده ی خاصی که به طور معمول همراه جامپر است، وضعیت های مختلف جامپر را با توجه به دفترچه راهنمای برد اصلی تنظیم می کنند تا برد اصلی و سخت افزارهای دیگر بهترین عملکرد را داشته باشند.

    مولد پالس ساعت

    دانش آموزی را در نظر بگیرید که هر روز صبح ساعت هفت بیدار می شود. ساعت هشت به مدرسه می رود و طی زمان های مشخص سرکلاس درس حاضر می شود و سپس در ساعت مشخصی به خانه برمی گردد و بالاخره تا پایان روز برای هر کاری زمان بندی خاصی را در نظر می گیرد. برای ایجاد این نظم و هماهنگی، انسان ها کارهای خود را با ساعت رسمی هماهنگ می کنند. تصور کنید که اگر ساعت در دنیا وجود نداشت، هماهنگی کارها به چه صورت انجام می شد؟

    در دنیای رایانه نیز برای هماهنگی در انجام کارها و کنترل بیشتر به یک ساعت نیاز است، با این تفاوت که در دنیای رایانه به دلیل سرعت بالای انجام کارها ساعت به اجزای خیلی کوتاه تری تقسیم می شود. در دنیای انسان ها هر شبانه روز به ساعت، دقیقه و در نهایت به ثانیه تقسیم می شود. ولی در رایانه هر یک ثانیه به میلیون ها قسمت تقسیم می شود که هر یک از این قسمت ها یک پالس نامیده می شود که با واحد هرتز (Hz) اندازه گیری می شود. به تعداد پالس های تولید شده در یک ثانیه سرعت ساعت می گویند. معمولاً سرعت ساعت هر رایانه به قدرت پردازنده، برای تعداد دستورات پردازش شده در هر ثانیه بستگی دارد که بر روی پردازنده یا در دفترچه ی راهنمای آن ثبت می شود.

    تعداد دفعات انجام یک کار یکسان در محدوده ی زمان ثابت را فرکانس آن کار می گویند و با واحد هرتز بیان می شود. در این کتاب به تعداد ضرباتی که یک کریستال نوسان ساز در یک ثانیه تولید می کند "فرکانس پالس ساعت" می گویند.

    نوسان ساز

    در رایانه کریستال های نوسان کننده و مولد پالس ساعت (تایمر) وجود دارد که اختلاف آن ها ممکن است باعث ایجاد سردرگمی شود. نوسان ساز مداری مبتنی بر کریستال کوارتز است که به طور منظم و با فرکانسی ثابت نوسان می کند و به خروجی آن "سیگنال پالس ساعت" گویند. پالس های ساعت در عملکردهای مختلف رایانه مورد استفاده قرار می گیرند. به طور مثال عملکرد های پردازنده همگام با سیگنال های پالس ساعت و با فرکانسی مشخص انجام می گیرد. گذرگاه سیستم نیز برای انجام کارهایش به پالس ساعت نیاز دارد. حتی صفحه کلید نیز با پالس ساعت داده هایش را ارسال می کند.

    در اولین رایانه ی شخصی از یک نوسان ساز کریستالی منفرد استفاده شده بود که فرکانس آن به طور تقریبی برابر ۱۴/۳ مگاهرتز بود (شکل زیر). با استفاده از مدارهای خاصی که در رایانه موجود بود، این فرکانس را به اندازه های مختلف کاهش می دادند تا بتوانند اجزای مختلف رایانه را با سرعت های مناسب به کار اندازند. به طور مثال پردازنده ی ۸۰۸۸ در این رایانه با فرکانس پالس ساعت ۴/۷۷ مگاهرتز کار می کرد.

    آشنایی با اجزای برد اصلی کامپیوتر

    بعدها برای ایجاد فرکانس های مختلف مورد نیاز اجزای رایانه نوسان سازهای متعددی در رایانه ها به کار گرفته شد. در رایانه های جدید از یک تراشه استفاده می شود که سیگنال پالس ساعت تولید شده به وسیله ی نوسان ساز را در ورودی دریافت کرده و سیگنال های متعددی با فرکانس های متفاوت در خروجی تولید می کند (شکل زیر). از این سیگنال ها برای اهداف متفاوت مثل هماهنگ کردن پردازنده و گذرگاه سیستم استفاده می شود. این تراشه را پالس ساعت یا "مولد پالس ساعت "می نامند. پالس های ساعت موجود در رایانه را پالس ساعت سیستم گویند.

    آشنایی با اجزای برد اصلی کامپیوتر

    سیگنال پالس ساعت

    سیگنال پالس ساعت، تغییر مداوم ولتاژ، از سطح بالا به سطح پایین و بر عکس است که با فواصل زمانی منظم صورت می گیرد. در سیستم های دیجیتالی مقدار صفر و یک را با سطح ولتاژهای متفاوت نشان می دهند. در واقع یک سطح ولتاژ را برای مقدار یک (مانند ۵ ولت) و یک سطح ولتاژ را برای مقدار صفر (مانند صفر ولت) به صورت قراردادی در نظر می گیرند. هرگاه کریستال نوسان ساز شروع به نوسان (تیک تاک) می کند، با توجه به قرارداد گفته شده وضعیت تیک نوسان ساز با پنج ولت و به عنوان منطق یک و وضعیت تاک آن با صفر ولت و به عنوان منطق صفر تولید و در خروجی قرار می گیرد.

    با این توضیح و با توجه به نوسان کریستال نوسان ساز بین وضعیت تیک و تاک (مانند ساعتهای معمولی) می توان تصور کرد که سیگنال خروجی که با این روش تولید می شود به صورت شکل زیر است. با این توصیف می توان گفت که هر سیکل پالس ساعت شامل یک وضعیت تیک و یک وضعیت تاک است که در خروجی یک سطح ولتاژ پنج ولت و به دنبال آن، یک سطح ولتاژ صفر ولت است.

    آشنایی با اجزای برد اصلی کامپیوتر

    لبه ی رو به بالا مربوط به وقتی است که سیگنال پالس ساعت از صفر ولت به پنج ولت تبدیل می شود (زمانی که سیگنال از صفر منطقی به یک منطقی تبدیل می شود) و لبه ی رو به پایین با تغییر سطح ولتاژ از پنج ولت به صفر ولت اتفاق می افتد (زمانی که سیگنال از یک منطقی به صفر منطقی تبدیل می شود).

    تبلیغات
    برچسب ها
    منابع
    نویسنده
    آتوسا الهی
    آتوسا الهی

    نا مشخص
    مجموع پست ها: 35 مجموع سوالات: 0 مجموع پاسخ ها: 0
    مطالب مرتبط
    تبلیغات
    سایر آموزش های لوازم دیجیتال
    پرسش و پاسخ
    ۰ پاسخ
    ۰ امتیاز
    ۰ پاسخ
    ۰ امتیاز
    اندروید سیستم ریکاوری
    آموزش تصویری ریست فکتوری تبلت های لنوو Lenovo A7-40, A7-50
    ۰ پاسخ
    ۰ امتیاز
    اندروید سیستم ریکاوری
    آموزش تصویری ریست فکتوری تبلت های لنوو Lenovo A7-40, A7-50
    سوالتان را بپرسید
    تبلیغات
    محصولات آموزشی
    فروشگاه