پنل کاربر سبد خرید
ورود / عضویت



ورود
عضویت
بازیابی رمز
ورود / عضویت
۰
استرس گرمایی و مدیریت کنترل آن در گاو شیری
استرس گرمایی و مدیریت کنترل آن در گاو شیری

استرس گرمایی و مدیریت کنترل آن در گاو شیری

تبلیغات
استرس گرمایی و مدیریت کنترل آن در گاو شیری
استرس گرمايی به عنوان یکی از مشکلات اصلی در گاوداری های ایران به خصوص در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری می باشد. گاوهای شيری به استرس گرمايی بسيار حساس هستند. استرس گرمايی نه تنها از راه افت توليد، افت کیفيت شير و کاهش باروری بر درآمد توليد كننده اثر منفی می گذارد، بلكه سبب بروز مشكلاتی در سلامتی گاوهای شیری نيز می گردد. دو منبع حرارتی گاو را تحت تاثیر قرار می دهد که عبارتند از حرارت محیط و حرارت حاصل از سوخت و ساز مواد غذایی در بدن دام. زمانی که دمای هوا به طور ناگهانی بیشتر از سطح تحمل بدن حیوان بالا می رود، بدن تعادل خود را از دست داده و موجب کاهش اشتها و تولید و کاهش تولید مثل خواهد شد و حتی مرگ را به همراه خواهد داشت.

برای کنترل این معضل و به حداقل رساندن آن روش های مختلفی موجود می باشد که در ادامه به آن ها اشاره خواهد گردید. افزایش دمای بدن گاو می تواند به وسیله انسان با ایجاد دوش هایی در محل شیردوشی و یا از طریق افزایش تعداد تنفس و یا افزایش میزان فعالیت غده های عرق خود دام کنترل گردد. از آن جایی که گاو نسبتا کم عرق می کند، مرطوب کردن آن ها با آب ضروری است. آب پاشی کوتاه مدت با تبخیر آب توسط تجهیزات تهویه دنبال می شود. آب پاشی یا مه پاشی و خنک نمودن با استفاده از تهویه در کشورهای گرمسیر مورد استفاده قرار گرفته است.

استرس گرمایی و مدیریت کنترل آن در گاو شیری

تعريف استرس گرمایی

در یک گاو دمای ایده آل که هیچگونه اثر منفی بر تولیدات دام نداشته باشد، بین 4 تا 24 درجه سانتیگراد است که ناحیه آسایش دمایی نامیده می شود. دمای خارج از محدوده آسایش باعث بر هم خوردن تعادل دام، کاهش تولید و کاهش باروری و همچنین بروز مشکلاتی در سلامتی دام می گردد که مجموعه عوامل ذکر شده به دنبال افزایش دما را استرس گرمایی می نامند.

استرس گرمایی و مدیریت کنترل آن در گاو شیری

استرس گرمایی زمانی ايجاد می شود كه بار حرارتی گاو شيری بيشتر از توانایی آن برای دفع حرارت باشد. شدت استرس گرمایی به ميزان رطوبت و دما بستگی دارد. در دمای بالای 25 درجه سانتی گراد يا حتی بالای 20 درجه سانتی گراد گاو دچار استرس گرمایی می شود و وضعيت سلامتی و عملكرد آن تحت تاثير قرار می گيرد. ایجاد بیش از حد فشار حرارتی بر گاو در اثر درجه حرارت و رطوبت بالای محیط، موجب استرس حرارتی خواهد شد.

استرس حرارتی سبب کاهش تولید و نرخ آبستنی گاوهای شیری در طول تابستان می گردد. این خسارات در کاهش مقدار شیر تولیدی، افزایش تعداد روزهای باز و کاهش نرخ گوساله زایی ظاهر می گردد. میزان خطر آفرین استرس گرمایی در گاوهای شیری دمای 37 درجه سانتی گراد و رطوبت 20 درصد می باشد و محدوده کشنده برای گاوهای شیری دمای 37 درجه سانتی گراد و رطوبت 80 درصد است.

اثرات استرس گرمایی

  • افزایش تعداد تنفس (افزایش تعداد تنفس به بیش از 70 بار در دقیقه، در این حالت دهان گاو باز بوده و شروع به له له زدن می نماید.)

استرس گرمایی و مدیریت کنترل آن در گاو شیری

  • كاهش خوراک مصرفی.
  • افزايش آب مصرفی.
  • افزايش تعرق.
  • كاهش جريان خون به اجزای درونی.
  • كاهش شير توليدی و کاهش عملكرد توليد مثلی. كاهش شير توليدی و عملكرد توليد مثلی باعث ضرر اقتصادی به پرورش دهندگان گاو شيری می شود. کاهش مصرف خوراک به میزان 8 تا 12 درصد و یا بیشتر که به دنبال آن باعث کاهش تولید شیر نیز می شود ضمن اینکه بخشی از مواد غذایی مصرف شده نیز صرف کنترل و حفظ دمای بدن دام می شود و از آنجایی که گاوهای پرتولید خوراک بیشتری مصرف می کنند حساسیت بیشتری به استرس گرمایی دارند. در یک واحد گاوداری این تنش می تواند روزانه 4 کیلوگرم تولید را در هر دام پایین آورد که این میزان در یک دوره تولید شیر می تواند مقدار زیادی از تولید را کاهش دهد.
  • خطر بروز اسيدوز. در دوره استرس گرمایی خطر اسيدوز افزايش می یابد. فاكتورهايی كه با مشكلات اسيدوزی مربوط می باشند عبارتند از: كاهش مصرف ماده ی خشک با نسبت علوفه كمتر، کاهش نشخوار، کاهش ترشح بزاق و در نهایت ایجاد اسیدوز در دام که تمام اين فاكتورها با كاهش بازده غذایی مرتبط می باشد و به دنبال آن توليد شير و اغلب اوقات چربی شير نيز كاهش می یابد. علاوه بر اين اسيدوز وضعيت كلی سلامتی حيوان، باروری و طول عمر مفيد توليدی گاو را تحت تاثير قرار می دهد.
  • استرس گرمایی در گاوهای آبستن منجر به کاهش وزن گوساله می شود و بعد از زایش، گوساله دچار اختلالات متابولیکی می شود.
  • در استرس گرمایی معمولا گاو سرپا می ایستد که ناراحتی مفاصل را به همراه خواهد داشت.
  • استرس گرمایی باعث می شود فحلی کاهش و یا هنگام شب بروز کند و طول مدت آن نیز کم می شود. این اثر در گاوهای بالغ بیشتر از تلیسه ها است.

استرس گرمایی یک عامل مهم در ناباروری گاوهای شیرده بوده و از لحاظ اقتصادی خسارت های شایان توجهی را باعث می گردد. از جمله مواردی كه طی استرس گرمایی می تواند تحت تاثیر قرار گیرد اختلال در فعالیت طبیعی تخمدان می باشد که در نهایت باعث کاهش عملکرد تولید مثلی و به خطر افتادن سلامت گاو و ضرر اقتصادی به دامدار می باشد.

تاثیر استرس گرمایی بر تولید مثل گاو ماده

  1. کاهش بروز فحلی و در ادامه کاهش باروری.
  2. افزایش کیست تخمدان.
  3. افزایش سقط جنین و مرگ زودرس جنین.
  4. کاهش نرخ آبستنی.
  5. افزایش دمای رحم کاهش جریان خون رسانی به رحم.
  6. افزایش فاصله گوساله زایی به دلیل تأخیر در برگشت رحم بعد از زایمان.

تاثیر استرس گرمایی بر تولید مثل گاو نر

از اثرات منفی استرس گرمایی بر دام نر کاهش کیفیت منی را می توان عنوان نمود. تغییرات در کیفیت منی ممکن است به کاهش باروری منجر شود. آزمایشات نشان داده که گاوهای نر در بروز علائم استرس و نشان دادن حساسیت نسبت به استرس گرمایی متفاوت می باشند و به صورت انفرادی ممکن است گاو نری باشد که در مقابل استرس گرمایی علائم چندانی نشان ندهد در حالی که سایرین دارای علائم شدید باشند.

راهکارهای مدیریتی کنترل و کاهش استرس گرمایی در گاو شیری

  • افزایش دفعات خوراک دهی اما در مقادیر کم و در اوقات خنک تر روز، 4 تا 6 مرتبه در روز.
    • خوراک تازه باعث تشويق مصرف می شود.
    • گاوها كنجكاو بوده بنابراين، اگرمحل خوراک دهی جای مناسبی باشد با افزايش دفعات خوراک دهی گاوها بيشتر به طرف آخورحركت می كنند.
  • از آنجایی که گاو سعی در دورکردن حرارت دارد، جریان خون به دستگاه گوارش کاهش می یابد. استفاده از خوراک هایی با کیفیت بالاتر و با خوش خوراکی بیشتر توصیه می گردد.
  • طراحی سایبان در بالای آخور.

استرس گرمایی و مدیریت کنترل آن در گاو شیری

  • هنگام استفاده از نسبت های بالاتر كنسانتره در جيره توصيه می شود كه از بی کربنات سديم (جوش شيرين) برای پيشگيری از اسيدی شدن محيط شكمبه استفاده نماييد. توصيه می شود كه به ازای هر گاو در روز حدود 114 تا 227 گرم بی کربنات سديم استفاده نماييد.
  • از افزايش بيش از حد پروتئين در جيره خودداری كنيد. جيره ها بايد حدود 18 درصد يا كمتر پروتئين داشته باشند. فقط گاوهای با بالاترين توليد به 18 درصد پروتئين نياز دارند.
  • به منظور بهبود استفاده انرژی در دام های تحت استرس گرمايی می توان از نياسين (6 گرم در روز به ازای هر دام) به عنوان یک ماده افزودنی استفاده كرد.
  • افزايش درجه حرارت و در ادامه افزایش تعریق و دفع سدیم و پتاسیم نیاز به مواد معدنی را افزایش می دهد. توصيه می شود كه در هنگام استرس گرمایی نیز، نسبت 3 به 1 پتاسیم به سدیم در جیره حفظ گردد. مصرف جيره های با سديم و پتاسيم بالا فقط برای گاوهای شيرده توصيه می گردد.

استرس گرمایی و مدیریت کنترل آن در گاو شیری

  • مخازن آب نزدیک به آخور باشد تا دفعات مصرف آب افزایش یابد.
  • آب سبب نرمی فيبر جيره و كاهش گرد و غبار آن و افزايش خوش خوراكی جيره و ماده خشک مصرفی می شود.
  • جیره باید کاملاً مخلوط شود تا امکان انتخاب به حداقل برسد.
  • آب خنک و کافی در اختیار دام قرار گیرد. برای هر 20 راس گاو یک آبشخور با ذخیره 20 لیتر در نظر بگیرید. آب مصرفی به علت كاهش مصرف ماده خشک، به طور چشمگير كاهش می يابد. قرار دادن آب تميز در نزدیک محل تغذيه گاوها سبب تشويق آن ها برای خوردن و نوشيدن می شود. گاوها آب 21 تا 26 درجه سانتی گراد را به آب خيلی سرد ترجيح می دهند و معمولا نیاز روزانه گاوهای شيرده به آب بين 130 تا 150 ليتر می باشد. وقتی گاوها تحت استرس گرمايی هستند، نياز آبی آن ها 1.2 تا 2 برابر می شود. در زمان استرس گرمايی، گاوها پس از ترک محل شيردوشی، آب بیشتری مصرف خواهند کرد.

استرس گرمایی و مدیریت کنترل آن در گاو شیری

  • از بروز هر نوع تنش در گله خودداری نماييد.
  • در ماه های گرم تابستان نباید فيبر اضافی در جيره وجود داشته باشد، زيرا فيبر اضافی موجب افزايش حرارت هنگام تخمير در شكمبه می شود.
  • نسبت علوفه به كنسانتره را كاهش دهيد. البته كاهش شديد علوفه ها در جيره های مصرفی در اكثر گله ها منجر به افزايش توليد اسيد در شكمبه و كاهش ميزان مصرف خوراک می گردد.
  • ایجاد سایبان بر روی اصطبل ها، آخور، آبشخور، باز گذاشتن دور تا دور اصطبل ( 3.5 4.5 متر مربع سایبان برای هر گاو بالغ).

استرس گرمایی و مدیریت کنترل آن در گاو شیری

  • نظافت تابستانی رعایت شود و پره های فن ها را از گرد و غبار پاک کنید، زیرا با کند شدن حرکت پره ها امکان جابجایی مناسب هوا وجود ندارد.
  • در طول تابستان برای جلوگیری از تجمع خوراک فاسد و جلبک، باید آبشخورها حداقل یک روز در میان با محلول ضدعفونی کننده رقیق شده شسته شوند و آبشخورهای بیشتری نزدیک محوطه انتظار شیردوشی قرار گیرند.
  • با توجه به اینکه گاوها در بهاربند ها پراکنده هستند جهت خنک کردن بدن آن ها، جایگاه انتظار شیردوشی بهترین مکان خنک سازی هستند که باید توسط هواکش، پنکه و مه پاش ها دمای بدن دام را کاهش داد.
  • استفاده از پنكه يا كولر در سالن شيردوشی و مصرف آب سرد بلافاصله پس از دوشش.

استرس گرمایی و مدیریت کنترل آن در گاو شیری

  • کاهش زمان انتظار قبل از شیردوشی؛ کاهش تعداد گاو در هر گروه شیردوشی.
  • جایگاه نگهداری دام طوری طراحی و ساخته شود که تهویه به خوبی در آن صورت گیرد (ساخت جایگاه مناسب در جهت شمالی جنوبی بدون دیوار برای جا به جایی هوا).
  • هواکش با زاویه 30 درجه به سمت پایین نصب گردد.
  • به گاوهایی که زایمان آن ها نزدیک است توجه بیشتری شود و آخور خوراک آن ها را برای پیشگیری از فساد ناشی از تابش آفتاب پوشانده شود.

نتيجه:

با توجه به اینکه استرس گرمایی یکی از مشکلاتی است که باعث به خطر انداختن سلامت دام، کاهش تولید و عملکرد تولید مثلی دام می گردد لذا باید توجه بیشتری به بهبود شرایط و تجهیزات پرورش به خصوص در فصول گرم سال داشت تا از اثرات منفی و جبران ناپذیر استرس گرمايی بر عملكرد و سلامت گاو جلوگیری به عمل آید. لذا نیاز هست دامدار با راهکارهای مدیریتی و با به کارگیری تجهیزات در دامداری مانع از استرس گرمایی در دام خود گردد و با بروز استرس گرمایی در دام، با روش های خنک کردن دام و اقدامات اولیه جهت کاهش استرس در دام آشنایی داشته و از افزایش استرس در دام جلوگیری نماید.

نگه داشتن گاوهای شیری در شرایط خنک و متعادل می تواند موجب بازگشت هر چه بيشتر سرمایه شود. همچنان که این كار باعث می شود دام ها راحت تر بوده و در نتيجه باعث تولید بیشتر می شود. سایبان و آب خنک باید در دسترس گاوها و تلیسه ها در تمام مدت باشد. در صورت امكان بايد وسایل خنک کننده در گاوداری و در محل خوراک خوردن (آخور) نصب گردد. در تابستان جیره باید بالانس گرديده و به طور کلی انرژی افزایش یابد تا به جبران کاهش ماده خشک جیره کمک کند.

تبلیغات
برچسب ها
منابع
نویسنده
فرهنگ نصیری
فرهنگ نصیری

فرهنگ در رشته‌ی مهندسی کامپیوتر تحصیل کرده و در تیم تولید محتوا فعالیت می کند. زمان آزادش را صرف یادگیری مطالب آموزشی در زمینه استراتژی محتوا و بازاریابی آنلاین می کند.
مجموع پست ها: 281 مجموع سوالات: 0 مجموع پاسخ ها: 1
مطالب مرتبط
تبلیغات
سایر آموزش های دام
پرسش و پاسخ
۰ پاسخ
۰ امتیاز
اندروید سیستم ریکاوری
آموزش تصویری ریست فکتوری تبلت های لنوو Lenovo A7-40, A7-50
۰ پاسخ
۰ امتیاز
اندروید سیستم ریکاوری
آموزش تصویری ریست فکتوری تبلت های لنوو Lenovo A7-40, A7-50
۰ پاسخ
۰ امتیاز
موتور ۱۲ولت بزرگ سشوار
انواع موتور الکتریکی سشوار و طرز کار آن ها
سوالتان را بپرسید
تبلیغات
محصولات آموزشی