پنل کاربر سبد خرید
ورود / عضویت



ورود
عضویت
بازیابی رمز
ورود / عضویت
۰
بیماری بالشتک مرکبات و روش های کنترل آن ها
بیماری بالشتک مرکبات و روش های کنترل آن ها

بیماری بالشتک مرکبات و روش های کنترل آن ها

تبلیغات
بیماری بالشتک مرکبات و روش های کنترل آن ها
بالشتک مرکبات مهمترین شپشک باغ های مرکبات شمال ایران است. این شپشک اولین بار توسط Cockerell در سال 1896 معرفی گردید.

مقدمه

شپشک های نرم تن از آفات مهم گیاهان زراعی، باغی و زینتی به حساب آمده و از اهمیت بالایی برخوردار هستند. تعیین دقیق میزان اهمیت اقتصادی این ها به دلیل تغذیه از شیره نباتی، مشکل می باشد، اما در شرایط طغیان باعث خشک شدن گیاه میزبان و ریزش برگ و میوه می شوند. آفات مذکور علاوه بر کاهش شیره گیاهی، با ترشح مقدار زیادی عسلک که از مخرج دفع می نمایند سبب جذب قارچ فوماژین (دوده) می گردند. این قارچ علاوه بر کاهش سطح فتوسنتز، با ایجاد یک سطح سیاه و کثیف، از زیبایی گیاه و میوه و ارزش بازاری محصول می کاهد.

بالشتک مرکبات مهمترین شپشک باغ های مرکبات شمال ایران است. این شپشک اولین بار توسط Cockerell در سال 1896 معرفی گردید. بالشتک مرکبات در سال 1927 بعنوان یکی از آفات مهم مرکبات در چین معرفی شد که با ترشح عسلک موجب جذب قارچ فوماژین شده و تمام سطح برگ ها، شاخه ها و حتی میوه ها را فرا می گیرد.

گونه مذکور در سال 1951 از آفات مهم مرکبات در کشور های ژاپن، ایران و روسیه معرفی شد. کفشدوزک های سیمنوس و کیلو کروس در سال 1963 در آمریکا از دشمنان طبیعی جنس شپشک های نرم تن معرفی شدند. کنترل تلفیقی بالشتک مرکبات در ژاپن طی سال های 69-1968 به وسیله امولسیون های روغنی و دشمنان طبیعی صورت گرفت.

مبارزه بیولوژیک با شته ها و شپشک ها در ترکیه طی سال های 80-1970 به وسیله قارچ ورتیسیلیم لکانی مشخص نمود که دمای 31 درجه سانتی گراد جهت فعالیت پارازیتسمی قارچ مذکور بسیار مناسب است.

بیولوژی کفشدوزک کیلو کُروس کوانا و توانایی آن در مبارزه بیولوژیک با بالشتک مرکبات در چین طی سال های 82-1978 مطالعه شد. کارایی کفشدوزک کریپت روی طغیان بالشتک مرکبات در کشور آذربایجان، با رهاسازی 500 کفشدوزک در 3 هکتار در سال های 80-1979 مورد بررسی قرار گرفت.

شکل شناسی بیماری بالشتک

1. کیسه تخم:

کیسه تخم در این حشره پنبه ای، نیم دایره و کاملا محدب است و معمولا دارای 3-1 شکاف طولی و یا 5-1 خط طولی برجسته دارد. اندازه کیسه تخم به عواملی نظیر نوع میزبان، اندازه حشره ماده و درجه حرارت محیط بستگی دارد. کوچکترین کیسه تخم (3.5 در 4 میلیمتر) روی پرتقال مشاهده گردید. متوسط اندازه کیسه تخم، 4 در 6.5 میلیمتر است.

بیش از 80 درصد کیسه های تخم زیر برگ ها و حدود 20 درصد روی برگ ها تشکیل می گردد. پوشش پنبه ای تخم ها بسیار پایدار بوده و گاهی تا سال بعد نیز روی درختان باقی می ماند.

بالشتک مرکبات وروش های کنترل آن ها

2. تخم:

تخم های بیضوی در ابتدا به رنگ زرد لیمویی و براق است و اندازه آن ها رابطه مستقیم با اندازه حشره ماده دارد. از تعداد ۱۰ حشره ماده اندازه گیری شده که به طور متوسط دارای طول ۲.۹ میلیمتر بودند اندازه تخم ها ۲۲ میکرون و در حشرات ماده ای که طول آن ها به طور متوسط ۳.۳ میلیمتر بود، اندازه تخم ها 28 میکرون محاسبه شد. رنگ تخم ها پس از 4 تا 5 روز سبز روشن و 24 ساعت قبل از تفریخ به رنگ قهوه ای در می آید. تخم های تفریخ نشده، قهوه ای تیره و پس از مدتی سیاه رنگ می شوند.

3. پوره سن یک:

پوره سن یک به طور متوسط دارای طول 0.75 و عرض 0.036 میلیمتر است. خروج کامل پوره سن اول از تخم 2-0.5 ساعت طول می کشد و بیشتر این زمان به خروج بخش جلوی بدن که پهن تر است سپری می شود. پوره ها، 3-1 ساعت پس از خروج از تخم در کیسه تخم باقی می مانند.

پوره ها در این هنگام به رنگ قهوه ای روشن بوده و موهای انتهای صفحه مخرجی کاملا مشخص و رنگ چشم ها قرمز روشن می باشد. موهای مخرجی مهمترین عامل تشخیص پوره های سن اول است.

بالشتک مرکبات وروش های کنترل آن ها

پوره ها در 3-2 روز اول تفریخ تخم ها، در اطراف کیسه تخم به صورت تجمعی دیده می شوند ولی بعد از آن علت تراکم پوره ها، پراکنده می شوند و به طرف برگ های مجاور حرکت می کنند.

4. پوره سن دو:

پوره سن دوم به طور متوسط دارای طول 1.4 و عرض 0.6 میلیمتر است. پوره های سن یک با از دست دادن موهای بلند مخرجی وارد سن دوم می شوند. رنگ عمومی بدن در ابتدا کمی روشن تر از پوره سن یک و به رنگ زرد روشن است که متعاقباً تیره تر می گردد.

در حالت استقرار، عریض ترین قسمت بدن، دو طرف مجرای دوم اسپیراکلی نیز واضح تر و به رنگ سفید می باشد. در بخش میانی پشت بدن پوره سن دوم، یک خط طولی به رنگ سبز روشن وجود دارد. این خط طولی در حشره کامل ماده به خط قهوه ای پشتی که از مشخصات این حشره است تبدیل می گردد.

بالشتک مرکبات وروش های کنترل آن ها

در سن دوم نیز مانند سن اول، پاها و شاخک ها، موقع حرکت از سطح پشتی قابل رویت هستند. اگر شرایط محیطی به دلایلی از قبیل تراکم شدید پوره ها، عسلک زیاد و غیره نامساعد شود، پوره های سن دوم از سطح برگ ها جدا و بر روی سر شاخه ها و شاخه های سبز حرکت می کنند. پوره های سن دوم در مقایسه با سن اول از میزان جا به جایی بیشتری برخوردارند.

پس از 8-7 روز در بخش میانی سطح پشتی، بین دو مجرای اسپیراکلی، یک خط کمرنگ قهوه ای ظاهر می شود که با گذشت زمان بر طول و شدت رنگ آن افزوده می گردد به طوری که در آخر سن دو این خط از محل قطعات دهانی تا بند دوم شکم امتداد دارد البته وضوح این خط در پوره های روی برگ ها بیشتر است. این مرحله، شکل زمستان گذران آفت را تشکیل می دهد و در برابر عوامل نامساعد محیطی کمترین تلفات را متحمل می شوند طول دوره سن دوم بین 15-9 روز می باشد.

5. پوره سن سه:

پوره سن سه به طور متوسط دارای طول 2.3 و عرض 1.2 میلیمتر است. پوره سن سه در ابتدا رنگ مایل به زرد روشن دارد و خط پشتی نیز قهوه ای روشن می باشد که ممکن است با اواخر سن دو اشتباه گردد اما خط قهوه ای پشتی، عریض تر از سن دو بوده و تحدب بدن نیز بیشتر است.

در حال حرکت از سطح پشتی، فقط انتهای پاها قابل رویت است. در حالت اسقرار روی برگ، عریض ترین قسمت، بعد از مجرای دوم اسپیراکلی می باشد. نسبت به سن دو صفحات مخرجی مشخص تر و به رنگ قهوه ای بوده و فاصله آن ها از هم بیشتر است.

بالشتک مرکبات وروش های کنترل آن ها

پوره های سن سوم، در انتقال برگ های آلوده، کمترین میزان مرگ و میر را متحمل می شوند. مانند پوره های سن دو، علاوه بر برگ ها، روی سرشاخه ها و شاخه های سبز نیز مشاهده می شوند. معمولا هنگام استقرار، سر را به طرف محل اتصال شاخه به تنه قرار می دهند. مانند پوره های سن اول و دوم، جهت سر را می توان از محل مجاری اسپیراکلی که سفید رنگ است، مشخص نمود.

سرعت جا به جایی پوره های سن سوم از پوره های سن اول بیشتر و از پوره های سن دوم کمتر است. طول دوره سن سوم بین 15-10 روز است. تغذیه شدید پوره های بالشتک مرکبات به ویژه پوره های سنین دوم و سوم از شیره گیاهی، سبب ترشح زیاد عسلک و سیاه شدن سطح برگ ها و متعاقباً ریزش شدید برگ ها می شود.

6. حشره کامل ماده:

حشره کامل ماده به طور متوسط دارای طول 3.2 و عرض 2.3 میلیمتر است. شاخک 8 بندی و طویل ترین و کوتاه ترین بند ها به ترتیب بند های سوم و هفتم است. تشخیص حشره ماده جوان از مرحله آخر سن سه مشکل است زیرا تقریبا هم اندازه و همرنگ می باشند. فقط رنگ آن به علت تغییر جلد شفاف تر و خط قهوه ای پشتی روشن تر است. محل مجاری اسپیراکلی مشخص، صفحات مخرجی به رنگ نارنجی روشن و کناره های بدن همرنگ سرشاخه ها است.

پوره های سن سه در حالت استقرار سر شاخه ها به علت همرنگ بودن به زمینه، فقط از خط قهوه ای پشتی قابل تشخیص هستند ولی در حشرات ماده جوان رنگ بدن مایل به زرد است که پس از گذشت 4-3 روز پررنگ تر شده و در اطراف خط قهوه ای پشتی لکه های قهوه ای رنگی ظاهر می شود که در ابتدا بعد از جفت دوم اسپیراکل ها مشاهده می شود. در این زمان صفحات مخرجی به وضوح قبل دیده نمی شوند و تحدب بدن زیاد تر می شود.

رنگ بدن حشره ماده همزمان با نزدیک شدن به تخمگذاری، زرد مایل به قهوه ای روشن می گردد. چند ساعت قبل از تخم گذاری تغذیه قطع شده و حشره ماده به جستجوی محل مناسبی جهت تخم گذاری می پردازد. حشره از سطوح دوده ای و سیاه جهت تخم گذاری اجتناب می نماید. مگر اینکه تراکم آفت بسیار بالا باشد که در این حالت حتی روی تنه اصلی درخت نیز تخم گذاری می کند.

در روز اول ترشح پوشش پنبه ای، در سطح زیرین بدن حشره ماده یک لایه پنبه ای مشاهده می شود. در روز دوم این لایه کناره های بدن و همچنین حد فاصل بین حشره ماده و سطح گیاه را می پوشاند که این لایه جهت استقرار حشره در سطح گیاه ضروری است. در این زمان بند های شکم از سطح زیرین کاملا قابل تفکیک بوده و در محل خروج تخم ها قابل رویت می گردد.

همزمان با تخم گذاری، انتهای بدن حشره ماده از سطح گیاه جدا می شود. آخرین تخم های خارج شده در بالاترین قسمت کیسه تخم قرار دارند. تعداد تخم های گذاشته شده در روزهای سوم و چهارم ترشح کیسه تخم قرار دارند. تعداد تخم های گذاشته شده در روزهای سوم و چهارم ترشح کیسه تخم، حداقل و در روزهای ششم تا هشتم، حداکثر می باشد. حشره ماده در پایان روز نهم یا دهم از بین می رود.

بالشتک مرکبات وروش های کنترل آن ها

حشرات ماده جهت تخم گذاری معمولا سطح بیرونی درخت و مخصوصاً زیر برگ ها را ترجیح می دهند. هنگام تخم گذاری روی شاخه های عمودی سر تمام حشرات ماده به سمت انتهای شاخه قرار می گیرد. سرعت جا به جایی حشرات ماده نسبت به پوره های سن سه بیشتر و نسبت به پوره های سن دو کمتر است.

از روز هفتم، در اندازه کیسه تخم تغییری مشاهده نمی شود ولی تخم گذاری ادامه می یابد. هنگام خروج هر تخم حرکاتی در بند های شکم انجام می گیرد که حدود 5 تا 7 ثانیه طول می کشد پس از پایان تخم گذاری حشره ماده از بین می رود و باقی مانده بدن حشره ماده به صورت یک قطعه محکم و قهوه ای رنگ و چسبیده به کیسه تخم باقی می ماند که با گذشت زمان سیاه رنگ شده و سقوط می کند.

پاها و شاخک با توجه به کاهش اندازه بدن تغییر محسوسی نمی یابند. طول دوره حشره کامل بین 12 تا 17 روز است. لازم به ذکر است که در پوره های سنین مختلف و حشرات ماده جوان، محل اسپیراکل ها مشخص است ولی در حشرات ماده کامل قابل تشخیص نمی باشد.

7. حشره نر:

پیش شفیره به طور متوسط دارای طول 1.55 و عرض 0.2 میلیمتر است. جلد شفیرگی که توسط پوره سن دو ترشح می شود، شفاف و نازک است. ابتدای این مرحله در روز اول شبیه پوره سن دو است، به تدریج از روز دوم، بدن پیش شفیره زیر جلد شفیرگی شروع به تشکیل شدن می کند. به طوری که در روزهای سوم و چهارم، جلد شفیرگی کاملا مشخص و پاها و شاخک ها و سر کم کم ظاهر می شود. در این حالت هنوز رنگ عمومی بدن شبیه پوره سن دو بوده و خط قهوه ای پشتی محو می شود.

جوانه های بالی از روز چهارم به صورت دو زائده کوچک مشاهده می شود که همرنگ بدن است. این جوانه ها در روزهای پنجم و ششم بزرگ تر شده ولی حالت غشائی بال مشاهده نمی شود. جفت اول پاها به طرف سر و شاخک و جفت دوم و سوم پاها به طرف عقب قرار می گیرد. دو لکه قهوه ای رنگ زیر سر و در محل قطعات دهانی دیده می شود که بیانگر تحلیل رفتن قطعات دهانی است.

از روز ششم به تدریج سر و سینه، به رنگ قهوه ای روشن می شود که شدت رنگ در ناحیه سینه بیشتر است. در انتهای بدن سه دنباله دیده می شود که دنباله های سفید رنگ به حشره نر بالغ تبدیل می شود. چشم ها در پیش شفیره به رنگ قرمز روشن است.

در روز هشتم و نهم دنباله های سفید رنگ به سرعت رشد کرده و از زیر جلد شفیرگی خارج می شوند. رنگ عمومی بدن قرمز روشن شده و بال ها حالت غشائی می یابند. حشره نر در روز دهم شکل نهایی خود را به دست آورده و رشد بال ها و دنباله ها کامل می گردد و در مقابل نور مستقیم و حرارت عکس العمل نشان می دهد. حشره نر در روز یازدهم با فشار آوردن به جلد شفیرگی از زیر آن خارج می شود.

حشره نر به طور متوسط دارای طول 1.55 میلیمتر و فاقد هالتر است. طول دنباله های سفید رنگ 1.25 میلیمتر و طول بال 1.20 میلیمتر است. شاخک باریک و 10 بندی است. بند دوم کشیده و کروی شکل می باشد. بند سوم کوتاه و به تدریج باریک می شود سایر بند ها به وضوح قابل رویت نیستند. همه بند ها دارای مو های بلند می باشند. شاخک و پاها رنگ متمایل به قهوه ای و سر و قفسه سینه و شکم رنگ متمایل به قرمز دارد.

بالشتک مرکبات وروش های کنترل آن ها

حشره نر پس از خروج، از تحرک کمی برخوردار است و در حال حرکت، بال ها را بالای بدن باز نگه می دارد و انتهای شکم را به طرف بالا خم می کند. پس از چند ساعت تحرک آن بیشتر می شود. حشره نر فاقد تغدیه است. پروازهای کوتاه و سریعی دارد و یک تا دو و گاهی تا سه روز عمر می کند. مدت زمان شفیرگی حشره نر بین 13-8 روز می کشد.

تغییرات جمعیت

بررسی تغییرات جمعیت مشخص می کند که بالشتک مرکبات از اواخر فروردین شروع به فعالیت می نماید. نمونه برداری ها گویای این موضوع است که از اوایل اردیبهشت فقط پوره های سن سه در طبیعت مشاهده می گردند و در اواسط اردیبهشت جمعیت پوره های سن سه به صورت انبوه دیده می شود. هم زمان نیز حشرات نر و ماده در طبیعت قابل رویت هستند.

هر چند انبوهی حشرات نر نسبت به ماده اندک است. تراکم حشرات ماده در نمونه برداری اوایل خرداد بسیار بالا است. کیسه های تخم نیز از اواخر اردیبهشت تا اوایل تیر در طبیعت وجود دارند و تراکم آن ها در اواخر خرداد بسیار بالا است. کیسه های تخم در بخش های پایینی درختان و به ویژه سطوح بیرونی از تراکم بیشتری برخوردارند.

پوره های سن یک نسل اول از اوایل خرداد در طبیعت ظاهر می شوند و تا اوایل مرداد نیز در نمونه برداری ها دیده می شوند و اوج جمعیت آن ها اوایل تیر است. هم زمان (اوایل تیر)، پوره های سن دو نیز در نمونه ها مشاهده می گردند. نقطه اوج پوره های سن دو اواخر تیر است و تا اواسط مرداد نیز می توان آن ها را در طبیعت رویت نمود. پوره های سن سه از اواخر تیر ظاهر شده و در 25 مرداد به اوج جمعیت خود می رسند.

ظهور حشرات بالغ نر و ماده از اواسط مرداد به بعد است. حشرات ماده در هفته اول شهریور از تراکم بالایی برخوردار اند. کیسه های تخم از اوایل شهریور تا اوایل مهر در طبیعت وجود دارند و تراکم آن ها در اواسط شهریور بسیار بالا است. پوره های سن یک نسل دوم از اواسط شهریور در طبیعت ظاهر می شوند و اوج جمعیت آن ها در اواخر شهریور (1150 در واحد نمونه برداری) است. پوره های سن دو از اوایل مهر در نمونه ها مشاهده می شوند و در اواخر مهر به اوج جمعیت خود می رسند.

بارندگی های ماه های خرداد و تیر همراه با افزایش درجه حرارت باعث تشدید فعالیت قارچ و ورتیسیلیوم لکانی افزایش میزان مرگ و میر بالشتک ها می شود. همچنین کاهش دما در اوایل مهر نقش مهمی در کاهش جمعیت پوره های سن یک و سن دو زمستان گذاران دارد زیرا پوره های سن یک و مراحل اولیه سن دو نسبت کاهش دما بسیار حساس هستند در حالی که اواخر سن دو نسبت به کاهش درجه بسیار مقاوم هستند و در بارندگی های شدید زمستان نیز تا بهار سال بعد زنده می مانند.

دشمنان طبیعی

1. کفشدوزک کریپت مهمترین حشره شکاری بالشتک مرکبات در باغ های مرکبات شناسایی گردید. لارو های کریپت ترجیحاً از کیسه های تخم تغذیه می کنند. میانگین متوسط تغذیه روزانه حشرات کامل کفشدوزک کریپت از پوره سن دو، 7.72 محاسبه شد.

بالشتک مرکبات وروش های کنترل آن ها

2. کفشدوزک نقابدار دو لکه ای بعد از کریپت شکارگر مهم بالشتک می باشد. این کفشدوزک و لارو آن ترجیحا از کیسه های تخم تغذیه می نمایند. سرعت تغذیه آن نسبت به کریپت کمتر است. پایین ترین و بالاترین میزان تغذیه حشرات کامل مانند کفشدوزک کریپت، در روزهای اول و دوم می باشد.

3. لارو بالتوری سبز نیز یکی از شکارگرهای پوره های بالشتک می باشد.

4. بررسی های صحرایی پس از ساعات بارندگی مشخص نمود که بدن تعدادی از بالشتک ها به تدریج به رنگ قهوه ای روشن در آمده و سپس تیره می گردند. پس از 24 ساعت یک لایه نازک سفید رنگ، متراکم تر شده و تمام سطح بدن بالشتک را اشغال می نماید که به راحتی قابل رویت است. پس از تهیه لام میکروسکوپی این لایه، وجود قارچ ورتیسیلیوم لکانی مسلم شد.

بالشتک مرکبات وروش های کنترل آن ها

توصیه هام مهم

  • بالشتک مرکبات دارای دو نسل در سال است. نقاط اوج جمعیت نسل های اول و دوم پوره های سن اول که حساس ترین مرحله آفت هستند در اغلب سال ها به ترتیب در اوایل تیر و اواخر شهریور می باشد. بنابراین پیشنهاد می گردد که کنترل شیمیایی آفت در هفته اول تیر ماه و هفته آخر شهریور ماه صورت پذیرد.
  • در صورت آلودگی شدید روغن پاشی زمستانه درختان پس از هرس در اسفند ماه توصیه می گردد از آن جا که زمستان گذرانی آفت به صورت پوره های سن دو در سطح زیرین برگ ها می باشد بنابراین پوشش کامل درخت با محلول سم باید مد نظر قرار گیرد.
  • پیشنهاد می گردد که نسبت به پرورش و نگهداری کفشدوزک کریپت در زمستان و رها سازی آن در اوایل بهار و همزمان با فعالیت آفت اقدام شود. با توجه به تغذیه بالای لارو کفشدوزک کریپت از بالشتک مرکبات، رها سازی آن ها در اواسط خرداد توصیه می گردد.
  • نزدیک بودن درختان مرکبات به یکدیگر سبب انتشار آفت در منطقه و همچنین افزایش رطوبت می گردد بنابراین توصیه می شود فاصله کاشت درختان از یکدیگر، در زمان احداث باغ رعایت شود. هرس زمستانه درختان مرکبات با بریدن شاخه های آلوده به شپشک و نیز حذف شاخه های خشک و نرک سبب کاهش تراکم آفت در بهار سال بعد می شود.
تبلیغات
برچسب ها
منابع
نویسنده
رویا ولی پور
رویا ولی پور

نا مشخص
مجموع پست ها: 16 مجموع سوالات: 0 مجموع پاسخ ها: 0
مطالب مرتبط
تبلیغات
سایر آموزش های باغداری
پرسش و پاسخ
۰ پاسخ
۰ امتیاز
اندروید سیستم ریکاوری
آموزش تصویری ریست فکتوری تبلت های لنوو Lenovo A7-40, A7-50
سوالتان را بپرسید
تبلیغات
محصولات آموزشی
فروشگاه