پنل کاربر سبد خرید
ورود / عضویت



ورود
عضویت
بازیابی رمز
ورود / عضویت
۰
راهکارهای مدیریتی قبل و بعد از تنش یخبندان در مرکبات
راهکارهای مدیریتی قبل و بعد از تنش یخبندان در مرکبات

راهکارهای مدیریتی قبل و بعد از تنش یخبندان در مرکبات

تبلیغات
راهکارهای مدیریتی قبل و بعد از تنش یخبندان در مرکبات
به کاهش دما تا چند درجه زیر صفر که بر اثر آن آب درون یا بیرون سلولی منجمد شده و به دلیل متلاشی شدن آوند های چوبی و آبکش و قطع جریان مواد غذایی، مرگ سلول، بافت و اندام گیاهی را سبب می شود یخبندان گویند.

تنش یخبندان

به کاهش دما تا چند درجه زیر صفر که بر اثر آن آب درون یا بیرون سلولی منجمد شده و به دلیل متلاشی شدن آوند های چوبی و آبکش و قطع جریان مواد غذایی، مرگ سلول، بافت و اندام گیاهی را سبب می شود یخبندان گویند. بر این اساس گیاهان دارای یک حداقل درجه حرارت بحرانی بوده که تا 30 دقیقه قادر به تحمل آن هستند. گیاهان در صورت قرار گیری در حداقل دمای بحرانی بیشتر از این مدت و یا کمتر از این درجه حرارت خسارت می بینند. این درجه حرارت با توجه به ژنوتیپ گیاهان و مراحل مختلف فنولوژی متفاوت است.


شرایط ایجاد تنش یخبندان

یخبندان جبهه ای یا جابجایی

در اثر عبور یک جبهه هوای سرد از روی یک منطقه بروز می کند به طوری که دمای آن کمتر یا در حد دمای بحرانی برای محصولات خاص منطقه باشد. یخبندان های جبهه ای به علت جابجایی توده های هوای سرد مثل توده های هوایی که از سیبری منشا می گیرند، حادث می شوند. ضخامت لایه هوای سرد در این نوع یخبندان ممکن است چندین کیلومتر باشد.

این نوعی یخبندان می تواند روند شبانه روزی داشته باشد. از امثال بارز این تنش می توان به یخبندان سال های 1386 و 1392 اشاره داشت که از نوع یخبندان جبهه ای بود. در مناطقی با یخبندان انتقالی وجود بادشکن می تواند مفید باشد. در احداث باد شکن باید به این نکته توجه داشت که عموما یک بادشکن باعث کاهش اثرات مخرب باد در طولی معادل 7 تا 9 برابر ارتفاع خود می شود.

راهکارهای مدیریتی قبل و بعد از تنش یخبندان در مرکبات

احداث باد شکن در اطراف باغ مرکبات

یخبندان تشعشعی

در شرایط آسمان صاف، بدون ابر و منحصرا در طول شب تا قبل از طلوع آفتاب رخ می دهد که وقوع آن منطقه ای و محلی است. در این وضعیت سطح خاک و گیاه سردتر از هوای اطراف شده در نتیجه هوا در اثر برخورد با این سطوح، سردتر و متراکم تر می شود و در سطح زمین باقی می مانند که حاصل این امر پدیده ای به نام وارونگی حرارت می باشد.

بیشترین خسارت هایی که در شرایط کشور رخ می دهد، ناشی از نوع تنش یخبندان است. در نواحی با یخ بندان تشعشعی، به دلیل وارونگی دما و باقی ماندن هوای سرد در کنار درختان از احداث باد شکن و یا کشت متراکم درختان ممانعت شود تا بتوان با ایجاد تهویه مناسب از وقوع و سکون بیشتر پدیده وارونگی دما و در نتیجه افزایش خطر یخبندان تشعشعی کاست.

روش های مقابله با خسارت های ناشی از یخبندان

انتخاب محل مناسب کاشت

تولید کنندگان مرکبات با برخی نقاط که بیشتر مستعد خسارت یخبندان است آشنایی داشته، لذا اولین مرحله در انتخاب یک مکان برای کاشت، مشورت با کارشناسان و تولید کنندگان محلی است. گام بعدی در شناسایی مکان های مناسب کشت، ارزیابی داده های هواشناسی و تعیین احتمال خطر یخبندان است (با توجه به دمای بحرانی برای محصول مورد نظر).

در کاشت نهال مرکبات با توجه به توپوگرافی منطقه، در مناطق گود که مستعد یخبندان تشعشعی هستند از کشت ارقام حساس ممانعت شود. این در حالی است که با کشت مرکبات در قسمت دامنه تا حدودی می توان از خسارت بیشتر یخ بندان تشعشعی ممانعت نمود. زمین هایی که در کنار یک منبع آب مثل دریاچه و غیره هستند به علت بالا بودن ظرفیت حرارتی آب نسبت به زمین های دیگر کمتر با احتمال یخبندان مواجه هستند.

راهکارهای مدیریتی قبل و بعد از تنش یخبندان در مرکبات

سالم ماندن درختان مرکبات در دامنه تنش یخبندان

نوع خاک

خاک های سنگین با رنگ سیاه نسبت به خاک های سبک با رنگ روشن تر در زمستان گرمای بیشتری را جذب کرده و از طرفی در آخر زمستان گیاه دیر تر فعال می شود. خاک هنگامی که رطوبت آن در حد ظرفیت زراعی است، برای انتقال گرما و ذخیره بسیار مناسب می باشد. بنابراین در اراضی که خاک شنی با بافت سبک دارند خطر یخ زدگی تشعشعی بسیار بالا است. در چنین اراضی توصیه می شود دو تا سه روز قبل از بروز تنش، زمین آبیاری شود تا در زمان وقوع یخبندان خاک در مرحله ظرفیت زراعی باشد.

انتخاب ارقام و پایه های متحمل

در انتخاب نهال برای کاشت باید به نوع ژنوتیپ و میزان تحمل پذیری آن ها به تنش یخبندان آگاه بود. بر این اساس نارنگی ها خصوصا انشو نسبت به یخ بندان متحمل و در مقابل لیمو ها حساس هستند. در بین پایه ها نیز پایه پونسیروس نسبت به یخبندان متحمل تر است.

راهکارهای مدیریتی قبل و بعد از تنش یخبندان در مرکبات

حساسیت لیمو در تنش یخبندان منطقه چالوس

مدیریت تغذیه درخت

کوددهی باعث افزایش سلامت گیاه و در نتیجه افزایش مقاومت آن ها به یخبندان می شود. پژوهش های انجام شده نشان داده است که مصرف بهینه کود پتاس در زمان مناسب بر افزایش تحمل پذیری مرکبات نسبت به تنش یخبندان موثر خواهد بود. به دلیل تاثیر کود های ازته در تولید برگ و شاخسار رویشی به منظور محافظت نهال ها و درختان مرکبات در برابر تنش یخبندان، باید از به کار بردن کود ازته در اواخر تابستان یا اوایل پاییز اجتناب کرد.

راهکارهای مدیریتی قبل و بعد از تنش یخبندان در مرکبات

کود پاشی به موقع در سایه انداز درخت

اجتناب از خاک ورزی

شخم زدن زمین باعث افزایش هوادهی زمین و در نتیجه کاهش رطوبت خاک شده که در افزایش احتمال یخ زدگی ریشه درختان مرکبات موثر خواهد بود.

راهکارهای مدیریتی قبل و بعد از تنش یخبندان در مرکبات

انجام عمل شخم و افزایش خسارت تنش یخبندان بر درختان مرکبات

مرطوب کردن خاک های خشک

یکی از راه های افزایش مقاومت گیاهان کشت شده در مناطقی با خاک های سبک خشک، مرطوب کردن مناسب خاک خشک پیش از وقوع یخ بندان است به طوری که خورشید بتواند خاک را گرم نماید.

بستن یا رنگ کردن تنه

یکی از اثرات مخرب تنش یخ بندان، گرم شدن تنه درختان مرکبات در طی روز و به دنبال آن یخ زدن آن در طی شب است که موجب ترک برداشتن پوست و قطع شدن آوند آبکش است که موجب مرگ شاخه و در نهایت درخت می شود. بر این اساس برای ممانعت از بروز این مشکل بستن تنه درخت با فوم (با رعایت نکات فنی کنترل حلزون)، گونی و یا سفید کردن تنه می تواند به واسطه کاهش اختلاف دمای شب و روز از ترکیدگی پوست تنه و مرگ درخت در اثر یخبندان جلوگیری کند.

راهکارهای مدیریتی قبل و بعد از تنش یخبندان در مرکبات

پوشش فوم (در سمت راست) دور تنه مرکبات و سفید کردن تنه (در سمت چپ) درختان جوان برای محافظت از تنش یخبندان تشعشعی

حذف علف هرز

علف های هرز به عنوان میزبان ثانویه دارای میکرو اورگانیسم هایی هستند که می توانند در وقوع هستک های یخ و افزایش خسارت یخ بندان در مرکبات تاثیر گذار باشند. از طرفی دیگر در مناطق شمالی دیده شده است که عدم حذف علف های هرز افزایش تراکم حلزون در باغ و تجمع آن ها در فضای بین فوم و تنه نرک ها را به همراه داشته که در بروز خسارت بیشتر توسط این آفت (تغذیه از برگ ها و ساقه های جوان) تاثیر گذار بوده که در مدیریت باغداری مرکبات باید مورد توجه قرار گیرد.

راهکارهای مدیریتی قبل و بعد از تنش یخبندان در مرکبات

خسارت برگ ها و ساقه های جوان توسط حلزون

جلوگیری از شکست شدن شاخه درختان مرکبات ناشی از نشست و سنگینی برف

برای پیشگیری از شکستگی شاخه های اصلی و تاج درختان ناشی از سنگینی برف، در زمان تربیت نهال (در سال های اولیه رشد و استقرار در باغ) سعی شود که سه تا چهار شاخه اصلی انتخابی برای شکل دهی تاج از یک نقطه تنه منشعب نشوند. در سال های بعد نیز با هرس و حذف شاخه های خشک، نرک (سبک سازی تاج) و هم چنین با استفاده از قیم، می توان از شکستگی شاخه جلوگیری کرد.

راهکارهای مدیریتی قبل و بعد از تنش یخبندان در مرکبات

شکستگی شاخه های اصلی درخت تامسون ناول بعد از تنش یخ بندان (سمت راست)، شکستگی شاخه اصلی نارنگی پیج در اثر نشست سنگین برف (سمت چپ)

راهکارهای مدیریتی قبل و بعد از تنش یخبندان در مرکبات

تاثیر هرس بر عدم نشست برف و شکستگی تاج درخت مرکبات (سمت راست)، تاثیر کاربرد قیم در جلوگیری از شکستگی درخت مرکبات بعد از تنش یخبندان (سمت چپ)

برداشت میوه

عموما برداشت میوه درختان قبل از فرا رسیدن فصل یخبندان باعث افزایش مقاومت آن ها نسبت به یخبندان می شود.

راهکارهای مدیریتی قبل و بعد از تنش یخبندان در مرکبات

عدم برداشت میوه مرکبات و تشدید خسارت بعد از تنش یخبندان

حفاظت از نهال گلدانی در فضای آزاد

باغدارانی که اقدام به تولید نهال های گلدانی (دارای قابلیت جا به جایی) در فضای آزاد می نمایند در صورت پیش بینی بارش برف و بروز یخبندان توصیه می شود، نهال را به صورت خوابیده روی زمین قرار دهند تا گیاهان مربوطه در زیر برف مدفون و در نتیجه از برگ سوزی یخبندان و شکستگی شاخه (ناشی از سنگینی برف) محافظت شوند.

راهکارهای مدیریتی قبل و بعد از تنش یخبندان در مرکبات

شکستگی شاخه نهال های گلدانی مرکبات به دلیل عدم خواباندن در زمستان

کنترل تنش دمای پایین توسط بخاری ها

استفاده از بخاری به منظور گرم کردن موقت محیط موثر می باشد و بیشتر برای مبارزه با یخبندان تشعشعی که در طول شب اتفاق می افتد و تداوم شبانه روزی ندارد کارایی دارد.

راهکارهای مدیریتی قبل و بعد از تنش یخبندان در مرکبات

کاربرد بخاری باغی برای محافظت از درختان مرکبات

نکته مهم:

  • در زمان بروز تنش یخبندان هیچ گونه محلول پاشی توصیه نمی شود.
  • پیشنهاد می شود، در زمان بروز یخبندان تشعشعی در شب، از کنار زدن برف روی درختان (در صورت عدم وجود خطر شکستگی تاج) ممانعت شود.

پیشنهاد های لازم به باغداران بعد از یخبندان

  1. دفن میوه های ریزش یافته.
  2. در فصل زمستان بعد از بارش سنگین برف شاخه های شکسته از باغ خارج و در بهار سال بعد نیز با گرم شدن هوا و رفع خطر یخ بندان، شاخه های خشک شده شناسایی و با استفاده از ابزار ضدعفونی شده و زدن چسب پیوند روی محل برش، حذف می گردند.
  3. به نسبت درصد شاخه های از بین رفته درختان، از میزان کود های شیمایی مورد نیاز آن کاسته و مقدار قابل توصیه نیز، حداقل در سه نوبت (نیمه دوم اسفند، نیمه دوم اردیبهشت و نیمه دوم خرداد) استفاده شود. ضمنا انجام دو مرحله محلول پاشی (پس از ریزش گل ها و در تیر ماه) با کود های حاوی عناصر روی، مس، آهن و منگنر نیز پیشنهاد می شود.

راهکارهای مدیریتی قبل و بعد از تنش یخبندان در مرکبات

هرس شاخه های آسیب دیده و زدن چسب پیوند روی محل برش

راهکارهای مدیریتی قبل و بعد از تنش یخبندان در مرکبات

حذف شاخه های خشک شده از طریق سوزاندن


وضعیت گل دهی و میوه دهی بعد از تنش یخبندان

بر طبق ارزیابی های انجام شده مشاهده می شود که در درختانی که دچار سوختگی برگ شدند (همانند درختان مرکبات مناطق شرق مازندران در تنش یخبندان 1392) مجددا در بهار سال بعد، رویش برگ داشتند.

لیکن در سال 1393 این درختان به دلیل به هم خوردن توازن فعالیت رویشی و زایشی، فاقد گل و در نتیجه میوه بودند. اما در مناطقی که دارای گل و باردهی بودن افزایش اندازه میوه، بزرگ شدن ناف (تصویر زیر) و پوست کلفتی گزارش شد که از عوارض تنش یخبندان است که این وضعیت بعد از تنش یخبندان 1386 و 1392 نیز مشاهده شد.

راهکارهای مدیریتی قبل و بعد از تنش یخبندان در مرکبات

درخت تامسون 20 ساله در نکا که در زمستان 1392 دچار ریزش برگ شده بود در بهار 1393 مجددا برگ دهی داشت، ولی هیچ گونه تولید گلی در این باغ ثبت نشد.

راهکارهای مدیریتی قبل و بعد از تنش یخبندان در مرکبات

بزرگ شدن میوه و ناف آن در پرتقال تامسون ناول بعد از تنش یخبندان 1392

تبلیغات
برچسب ها
منابع
نویسنده
رویا ولی پور
رویا ولی پور

نا مشخص
مجموع پست ها: 16 مجموع سوالات: 0 مجموع پاسخ ها: 0
مطالب مرتبط
تبلیغات
سایر آموزش های باغداری
پرسش و پاسخ
۰ پاسخ
۰ امتیاز
اندروید سیستم ریکاوری
آموزش تصویری ریست فکتوری تبلت های لنوو Lenovo A7-40, A7-50
۰ پاسخ
۰ امتیاز
اندروید سیستم ریکاوری
آموزش تصویری ریست فکتوری تبلت های لنوو Lenovo A7-40, A7-50
سوالتان را بپرسید
تبلیغات
محصولات آموزشی
فروشگاه