پنل کاربر سبد خرید
ورود / عضویت



ورود
عضویت
بازیابی رمز
ورود / عضویت
۰
معرفی ساز بربط ( عود )
تبلیغات
معرفی ساز بربط ( عود )

بربط


بربط که در زبان عربی عود نامیده می شود از سازهای زهی مضرابی ( زخمه ای ) مقید است که در ساخت آن، چوب، زه یا نایلون و استخوان به کار رفته اند. بربط که یکی از مهم ترین و معمول ترین سازهای موسیقی ایران قدیم بوده، سازی است گلابی شکل از جنس چوب ( توت و گاه فوفل و آبنوس ) با کاسه طنینی بزرگ و دسته کوتاه به طول تقریبی ۸۵ سانتی متر. این ساز را هنگام نواختن به صورت افقی روی ران پا می گذارند، به صورتی که دسته در طرف چپ و کاسه طنینی طرف راست نوازنده قرار می گیرد.

    معرفی ساز بربط ( عود )

    کاسه طنینی و صفحه رو:

    کاسه طنینی بربط مانند گلابی است که از طول به دو قسمت مساوی تقسیم و از ترک های چوبی متعدد به هم پیوسته تشکیل شده است. ترک ها از یک سو در پایین کاسه و از دیگر سو نزدیک دسته به یکدیگر می رسند. صفحه روی بربط از جنس چوب است که به منظور صدادهی بهتر از چوب کاج استفاده می شود. دو دایره کوچک و یک دایره بزرگ تر مشبک از جنس استخوان برای خروج صدا از کاسه بر روی صفحه تعبیه شده است و خرک در قسمت پایین صفحه قرار می گیرد. بر روی صفحه، به فاصله کمی از خرک در محل برخورد مضراب با وترها، صفحه کوچک بیضی شکل از جنس چوب یا استخوان چسبانده می شود تا به دلیل کوتاهی ارتفاع خرک، از برخورد مضراب با وترها صفحه اصلی ساییده نشود.

    پل:

    در پنج نقطه از صفحه به طرف داخل کاسه پل هایی افقی متصل به صفحه وجود دارند که از تغییر شکل یافتن صفحه جلوگیری می کنند.

    خرک و سیم گیر:

    خرک بربط قطعه چوبی به طول تقریبی ۱۰ سانتی متر است که در قسمت پایین کاسه قرار می گیرد و روی آن شیارهای کم عمقی برای عبور وترها ایجاد شده اند. در ساخت بعضی بربط ها، وترها به ( سیم گیر ) ی که در انتهای بدنه کاسه است وصل می شوند و در بعضی دیگر خرک وظیفه ( سیم گیر ) را نیز به عهده دارد، به این صورت که وترها در سوراخ هایی که روی خرک وجود دارند گره می خورند و به طرف گوشی ها می روند. معمولا خرک را مستقیما به صفحه رو نمی چسبانند و بین خرک و صفحه تکه ای چوب با صدف قرار می دهند.

    معرفی ساز بربط ( عود )

    دسته:

    بربط دارای دسته کوتاه چوبی، تقریبا به اندازه یک سوم طول کاسه و قطر حدود ۱۰ سانتی متر است. در قدیم روی دسته بربط دستان بندی می شد ولی امروزه دسته فاقد دستان بندی است. بعضی تزیینات که در ساخت دسته به کار می روند مشابه خط دستان هستند. دسته از یک طرف به کاسه طنینی و از طرف دیگر به سرپنجه متصل است.

    معرفی ساز بربط ( عود )

    سرپنجه:

    سرپنجه یا جعبه گوشی ها محفظه ای است توخالی که در ابتدای طول دسته قرار دارد و کمی متمایل به طرف عقب ساخته می شود. سرپنجه محل قرار گرفتن گوشی هاست و در هر یک از طرفین آن پنج گوشی قرار دارد.

    معرفی ساز بربط ( عود )

    گوشی ها:

    بربط دارای ۱۰ گوشی به تعداد وترهای ساز است. گوشی ها از جنس چوب به شکل میخ سر پهن ساخته می شوند که قسمت پهن آن ها بیرون سر پنجه و در دست چپ نوازنده برای کوک کردن وترها قرار می گیرد و انتهای باریک آن ها درون سرپنجه فرو می رود و یک سر هر وتر به آن ها بسته می شود.

    شیطانک:

    قطعه چوب باریک و کم ارتفاعی است به عرض دسته و ارتفاع حدود یک میلی متر، بین دسته و سرپنجه، که وترها از درون شیارهای کم عمق آن عبور می کنند.

    تعداد و جنس وترها:

    بربط دارای ۱۰وتر است که دو به دو با هم، هم صدا کوک می شوند. در بضی بربط ها بم ترین وتر را تکی می بندند و بیشتر برای صدای واخوان در نظر گرفته می شود. جنس وترها از زه ( روده تابیده گوسفند ) یا ابریشم تابیده با روکش فلزی و یا سیم های نایلونی با ضخامت های مختلف است. معمولا وترهای هشتم تا دهم روکش فلزی دارند. وترهای گیتار بر روی بربط صدادهی خوبی دارند. وترهای خاص این ساز نیز در کارخانه ها ساخته می شوند که شماره ۵۰۴ آن مورد تایید نوازندگان ایرانی است.

    وسعت:

    وسعت معمول صدای بربط حدود دو اکتاو است که به علت کوتاهی دسته ساز حدود یک اکتاو و نیم از منطقه صوتی وسط، صدادهی بهتری دارد.

    معرفی ساز بربط ( عود )

    کوک وترها:

    روی دسته بربط، به علت عدم وجود دستان بندی، اجرای تمام فواصل موسیقی ایرانی ( پرده، نیم پرده و ربع پرده ) ممکن است. به جز وتر بم، نسبت صوتی وترها با یکدیگر فاصله چهارم درست پایین رونده است. صدادهی حقیقی یک اکتاو بم تر از نت های نوشته شده است.

    معرفی ساز بربط ( عود )

    کلید نت نویسی:

    نت نویسی بربط معمولا با کیلید سل خط دوم حامل است و چون از نت نوشته شده، یک اکتاو بم تر صدا می دهد. بهتر است حدود یک اکتاو از میدان صدا در بم با کلید فا خط چهارم نت نویسی شود.

    مضراب:

    جنس مضراب بربط از شاه پر پرندگان بزرگ یا پلاستیک نرم است که با انگشت های دست راست گرفته می شود.

    معرفی ساز بربط ( عود )


    ویژگی های دیگر بربط:

    • به استناد منابع تاریخی، بربط یک ساز ایرانی الاصل است و انواع آن نیز با تغییراتی در اروپا، ترکیه و کشورهای عربی معمول اند. در این ساز معمولا کشش زمان نت ها با استفاده از واخوان، به اجزای کوچک تر تقسیم می شود و با زخمه های پی در پی بر نت و وتر واخوان، ایجاد می شود. اجرای نت های کشش دار با مضراب ریز هم امکان پذیر است.
    • نت های روی وتر بم را می توان با انگشت شست دست چپ اجرا کرد. آکوردهای دو و سه صدایی، به ویژه به صورت آرپز در بربط قابل اجرا هستند. علایم مضراب های چپ و راست و دست باز مانند علایم یاد شده در تار هستند. در انگشت گذاری، شماره یک برای انگشت سبابه، شماره ۲ برای انگشت وسطی، شماره ۳ برای انگشت چهارم و شماره ۴ برای انگشت کوچک نوشته می شود. مضراب راست ( and; ) از بالا به پایین و مضراب چپ ( or; ) از پایین به بالا نواخته می شود و از علامت T برای ریز استفاده می کنند.
    • بربط، سازی است که برای ایجاد صدای بم در گروه نوازی استفاده می شود و قدرت تک نوازی نیز دارد. تمام علایمی که در تئوری موسیقی برای ایجاد حالت ها و حرکات وجود دارند ( تکیه، حروف زینت، گلیساندوی طولی، نت و ... ) بر روی این ساز نیز قابل اجرا هستند.
    تبلیغات
    برچسب ها
    منابع
    نویسنده
    مروارید اخوان
    مروارید اخوان عضو تیم استپ هلپ

    دانشجوی رشته نرم افزار در مقطع لیسانس هستم.در بخش ترجمه فعالیت می کنم.
    مجموع پست ها: 75 مجموع سوالات: 0 مجموع پاسخ ها: 0
    مطالب مرتبط
    تبلیغات
    سایر آموزش های بربط

    پرسش و پاسخ
    ۰ پاسخ
    ۰ امتیاز
    برد جاروبرقی سامسونگ
    آشنایی با بُرد های الکترونیکی کنترل سرعت موتور جاروبرقی و اجزای آن
    ۰ پاسخ
    ۰ امتیاز
    ۰ پاسخ
    ۰ امتیاز
    آیا دستگاه سرخ کن ارزش تعمیر دارد؟
    آموزش بازکردن و تعمیر دستگاه سرخ کن
    سوالتان را بپرسید
    تبلیغات
    محصولات آموزشی