پنل کاربر سبد خرید
ورود / عضویت



ورود
عضویت
بازیابی رمز
ورود / عضویت
۰
معرفی ساز تار آذربایجانی
معرفی ساز تار آذربایجانی

معرفی ساز تار آذربایجانی

تبلیغات
معرفی ساز تار آذربایجانی
جنس و مواد به کار رفته در ساختمان ساز تار آذربایجانی عبارتند از کاسه طنینی، دسته، پوست، گوشی ها، سیم گیر، خرک، وتر پنجم و ششم، سیم باس، سیم های زنگ، دستان ها و مضراب می باشد.

تار آذربایجانی

تار آذربایجانی مهمترین ساز در اجرای مُقامات آذربایجان است. مقامات مجموعه ای منظم و نسبتا مدوّن از نغمه ها، مقام ها و گوشه های مختلف است که به ردیف دستگاهی موسیقی ایران شبیه است و می توان گفت با ردیف موسیقی فارسی ریشه های مشترک دارد. بر اساس برخی مدارک، تار آذربایجانی حاصل تغییراتی است که روی تار پنج سیم فارسی ایجاد شده اند.

تار فارسی حداقل در قرن هجدهم میلادی در ارمنستان، آذربایجان، قفقاز و تاجیکستان که در گذشته در قلمرو سیاسی ایران قرار داشتند رایج بود و در همین قرن، نوازنده و موسیقی دانی به نام میرزا صادق اسداغلو (صادق جان) در شهر شوشا در ناحیه قره باغ که امروزه در جمهوری آذربایجان واقع است تار آذربایجانی را با ایجاد تغییراتی روی تار فارسی به وجود آورد. تار آذربایجانی از خانواده سازهای زهی مضرابی (زخمه ای) مقید است که با مضراب نواخته می شود و در رده بندی سازها در گروه زِه صداهای مضرابی قرار می گیرد.

ویژگی های ظاهری و ساختاری تار آذربایجانی

کاسه طنینی تار آذربایجانی مانند تار فارسی از دو قسمت کاسه بزرگ و کاسه کوچک یا نقاره تشکیل شده است. کاسه طنینی، یکپارچه است و در مقایسه با تار فارسی، کوچک تر و کم حجم تر، و پشت آن بر خلاف تار فارسی نسبتا صاف و تخت است. حجم کمتر و تخت بودن پشت کاسه این امکان را به نوازنده می دهد تا آن را هنگام نواختن به راحتی روی سینه خود قرار دهد. دهانه کاسه و نقاره در مقایسه با تار فارسی بازتر است و روی آن ها پوست کشیده می شود. دسته ساز در زایده کوتاهی که از نقاره خارج شده است فرو می رود. روی دسته 22 تا 24 دستان بسته می شوند و در انتهای آن سرپنجه قرار دارد که محل گوشی هاست.

در سرپنجه 9 گوشی وجود دارد (6 گوشی بزرگ و 3 گوشی کوچک). تار آذربارجانی 11 وتر دارد که 6 وتر آن وترهای اصلی هستند. چهار وتر به سیم های زنگ (جینگنه) معروف هستند که دو به دو، به صورت هم صدا کوک می شوند و هر دو وتر به یک گوشی متصل اند. بنابراین برای چهار سیم زنگ، 2 گوشی وجود دارد. تنها گوشی باقی مانده مربوط به سیم باس است.

6 وتر اصلی در سه گروه دوتایی با نام های سفید، زرد و بم تقسیم می شوند. این ساز 4 شیطانک دارد که اولی شیطانک اصلی است و در محل اتصال دسته به سرپنجه قرار دارد و از روی آن 6 وتر اصلی عبور می کنند. دومی شیطانک فرعی سیم باس است که به شیطانک اصلی متصل است. دو شیطانک فرعی دیگر، محل عبور سیم های زنگ هستند. مضراب تار آذربایجانی قطعه ای از جنس شاخ گاومیش یا مواد مصنوعی است که برخلاف تار فارسی فاقد موم است.

معرفی ساز تار آذربایجانی

کوک تار آذربایجانی

این ساز بر مبنای دیاپازون کوک می شود، اما این مبنا در اجراهای مختلف متفاوت است:

  1. در همراهی با ارکستر سمفونیک، پیانو و سایر سازهای غربی، وترهای مضاعف ردیف اول، (دو) کوک می شوند.
  2. در همراهی با ارکستر سازهای ملی آذربایجان، وترهای مضاعف ردیف اول، (سی) کوک می شوند.
  3. گاه در همراهی با ارکستر و خوانندگان اپرا، وترهای مضاعف ردیف اول، (لا) کوک می شوند.
  4. در همراهی با خواننده در اجرای سنتی مقامات، وترهای مضاعف ردیف اول بنا به وسعت صدای خواننده، (سی)، (سی بمل) یا (لا) کوک می شوند.

معرفی ساز تار آذربایجانی

تار آذربایجانی برای اجرای مقامات به صورت های مختلفی کوک می شود که برخی از آن ها به شرح زیرند:

  • برای بیات شیراز و راست.

معرفی ساز تار آذربایجانی

  • برای ماهور دو، چهارگاه دو، شور سُل، شوشتر دو، رُهاب سل، حجاز، کُردشهناز (شعبه ای از شور دو)، قطار و ... .

معرفی ساز تار آذربایجانی

  • برای شور سُل و اُرتاماهور فا.

معرفی ساز تار آذربایجانی

از کوک های دیگری هم برای اجرای مقامات و شعبه های مختلف استفاده می شود که از ذکر همه آن ها صرف نظر می کنیم.

تکنیک های اجرایی تار آذربایجانی

در آذربایجان، تک نوازان تار از اهمیت بسیار برخوردارند. ساختمان و امکانات اجرایی این ساز نوازندگان آن را مجبور کرده است تکنیک های اجرایی دشواری را بیاموزند. در میان سازهای متداول در موسیقی آذربایجان، رپرتوار تار از همه گسترده تر است و وجود رپرتوار مکتوب برای این ساز باعث شده است اغلب تکنیک های اجرایی، نشانه های خاص و تعریف شده داشته باشند.

مهمترین تکنیک های دست راست در تار آذربایجانی عبارت اند از: اوست مضراب (مضراب رو یا بالا)، اَت مضراب (مضراب زیر یا پایین)، روخت (تریمول، ریز)، دویمَه مضراب، سانتور مضراب (قایتاقی مضراب)، قاشیق مضراب، عاشیق سیاقی مضراب، خراش، دُرّاب، شَلال و قوشامضراب.

مهم ترین تکنیک های دست چپ نیز در تار آذربایجانی عبارت اند از: لال بارماق، دارتماسیم (کندن، پنجه کاری)، تکیه، گلیساندو، اجرای چند صدا در یک زمان، استفاده از انگشت اول به عنوان شیطانک موقت، ویبراسیون طولی، ویبراسیون عرضی (درشت و ریز) و ویبراسیون با لرزاندن کاسه طنینی در بغل (خوم تار). به دلیل وجود سیم باس و سیم های زنگ در این ساز، از انگشت شست دست چپ نمی توان در انگشت گذاری استفاده کرد.

موارد و نوع استفاده تار آذربایجانی

تار آذربایجانی مهمترین و اصلی ترین ساز در اجرای مقامات و دستگاه های موسیقی آذربایجان است که هم در همراهی آواز، هم به صورت تک نوازی و هم همراه با سازهای دیگر مورد استفاده قرار می گیرد. مجالس عروسی و شادمانی، محافل اُنس، ارکستر سازهای ملی آذربایجان، ارکسترهای مختلط، ارکسترهای سمفونیک، اپرا و باله از عرصه های حضور این ساز هستند.

معرفی ساز تار آذربایجانی

جنس و مواد به کار رفته در ساختمان تار آذربایجانی

  • کاسه طنینی: چوب های توت، گردو.
  • دسته: چوب گردو.
  • پوست: پوست دل (قلب) گاو.
  • گوشی ها: چوب های گردو، جنگلی، آرموت.
  • شیطانک اصلی و شیطانک سیم باس (یکپارچه): شاخ گاو ماده، استخوان قلم پای شتر.
  • شیطانک های سیم های زنگ: میخ های فولادی.
  • سیم گیر: شاخ، آلیاژهای برنج و آلومینیوم.
  • خرک: شاخ گاو ماده، استخوان قلم پای شتر، مواد مصنوعی.
  • وترهای مضاعف گروه اول (وترهای اول و دوم): سیم فولادی سفید 0.18 تا 0.22.
  • وترهای مضاعف گروه دوم (وترهای سوم و چهارم): سیم برنزی زرد 0.18 تا 0.22 و یا 0.20 تا 0.25.
  • وتر پنجم: سیم فولادی سفید 0.18 تا 0.22.
  • وتر ششم: سیم فولادی سفید با روکش نایلونی 0.36 یا سیم برنزی با روکش فنری.
  • سیم باس: سیم فولادی سفید با روکش فنری 0.50.
  • سیم های زنگ: سیم های سفید 0.18 تا 0.22 (گاهی نازک تر).
  • دستان ها: زِه (در قدیم)، سیم نایلونی.
  • مضراب: شاخ گاومیش ماده، مواد مصنوعی.
تبلیغات
برچسب ها
منابع
نویسنده
مروارید اخوان
مروارید اخوان عضو تیم استپ هلپ

دانشجوی رشته نرم افزار در مقطع لیسانس هستم.در بخش ترجمه فعالیت می کنم.
مجموع پست ها: 75 مجموع سوالات: 0 مجموع پاسخ ها: 0
مطالب مرتبط
تبلیغات
سایر آموزش های تار
پرسش و پاسخ
۰ پاسخ
۰ امتیاز
اندروید سیستم ریکاوری
آموزش تصویری ریست فکتوری تبلت های لنوو Lenovo A7-40, A7-50
۰ پاسخ
۰ امتیاز
اندروید سیستم ریکاوری
آموزش تصویری ریست فکتوری تبلت های لنوو Lenovo A7-40, A7-50
۰ پاسخ
۰ امتیاز
موتور ۱۲ولت بزرگ سشوار
انواع موتور الکتریکی سشوار و طرز کار آن ها
۰ پاسخ
۰ امتیاز
سوالتان را بپرسید
تبلیغات
محصولات آموزشی