پنل کاربر سبد خرید
ورود / عضویت



ورود
عضویت
بازیابی رمز
ورود / عضویت
۰
معرفی ساز سنتور
معرفی ساز سنتور
سنتور، سازی است به شکل ذوزنقه متساوی الساقین و از سازهای زهی مضرابی (زخمه ای) مطلق است که در ساخت آن، چوب و فلز به کار می روند. این ساز را نشسته، در حالی که ضلع بزرگتر آن به صورت افقی در مقابل نوازنده قرار دارد، با دو مضراب چوبی می نوازند. سنتور نیز مانند دیگر سازهای ملی و محلی در اندازه های مختلفی ساخته می شود.

سنتور

نوع سنتوری که در اینجا بررسی می شود، سنتور معمول و تثبیت شده نه خرک سُل کوک است. اجزای اصلی این ساز عبارت اند از جعبه صوتی، خرک، گوشی و سیم گیر. برای ساخت سنتور از چوب های محکم مانند گردو، آزاد و فوفل استفاده می شود.

معرفی از سنتور

جعبه صوتی

جعبه صوتی سنتور دو صفحه ذوزنقه شکل هستند که با کلاف های چهارگانه جانبی به یکدیگر متصل شده اند. معمولا ضلع بزرگ تر این ساز حدود 90 و ضلع کوچک تر آن 36 سانتی متر و ارتفاع سطوح جانبی هر یک، 6 و قاعده آن 26 سانتی متر است.

صفحه رو

این صفحه از مرغوب ترین قسمت چوب انتخاب می شود و دو گل مشبک در طرفین صفحه برای خروج صدا ایجاد می کنند و دو ردیف نُه تایی خرک در طرفین صفحه برای عبور سیم ها می گذارند.

پل ها

داخل جعبه صوتی سنتور پل هایی استوانه ای شکل (به قطر یک مداد معمولی) بین صفحات زیر و رو، در محل هایی معین می چسبانند. وظیفه پل ها این است که فشار صفحه رو را کنترل و از نشست کردن و تغییر شکل یافتن صفحه جلوگیری کنند. پل ها ضمنا در ایجاد تعادل و تن صدای ساز نیز موثرند. محل اتصال پل ها به نسبت موقعیت چوب متفاوت است. در ساخت بعضی سنتورها، به ویژه سنتورهایی که جعبه صوتی شان بزرگ تر است از پل های شانه ای نیز استفاده می شود.

خرک

قطعه کوچک چوبی استوانه ای به ارتفاع 2 و قطر 1/5 سانتی متر است که از یک طرف، انتهای پهن و مسطح آن روی صفحه قرار می گیرد و از طرف دیگر دارای برش هایی در سطوح جانبی است. روی خرک شیار کم عمقی برای مفتول ایجاد می کنند. تعداد خرک های سنتور 18 عدد است که 9 عدد طرف چپ و 9 عدد طرف راست سنتور قرار می گیرند و از روی هر خرک یک گروه چهارتایی سیم که هم صدا کوک می شوند می گذرند.

بهتر است ارتفاع خرک های طرف راست 2 میلی متر کوتاهتر از خرک های طرف چپ گرفته شوند تا سیم های طرف چپ در اصطلاح سوار بر سیم های طرف راست باشند. اگر خرک های طرف چپ در فاصله یک سوم طول سیم ها قرار بگیرند، در جلو (پوزیسیون دوم) و پشت خرک (پوزیسیون سوم) فاصله اکتاو شنیده می شود و اگر خرک های طرف راست در فاصله یک نهم طول سیم ها قرار بگیرند اکتاو چهارم وسعت سنتور شنیده می شود. (پوزیسیون چهارم)

معرفی از سنتور

مفتول روی خرک

روی شیار هر خرک مفتولی فلزی از نوع ساچمه به طول 1/5 سانتی متر و قطر 2 میلی متر وجود دارد که مانع تماس سیم با چوب می شود و به این ترتیب صدای سیم ها شفاف تر به گوش می رسد.

گوشی ها

گوشی های سنتور، 72 میله از جنس فولاد یا فلزات ضدزنگ هستند که در ردیف های چهارتایی (جمعا 18 ردیف) در داخل بدنه کلاف سمت راست سنتور قرار گرفته اند. قسمت بیرونی گوشی ها گاه به صورت مستطیل، گاه به صورت مربع و گاه چند بَر است. طول گوشی ها گاه به صورت مخروط (کونیک) تراش می خورند. تراش قسمت بیرونی دارای سوراخی است که یک سر سیم داخل آن فرو می رود و اضافه سیم (چند سانتی متر) دور آن پیچیده می شود.

کلید کوک

وسیله ای فلزی به صورت T است. قسمتی که در دست قرار می گیرد ممکن است از جنس چوب باشد و در انتهای قسمت دیگر، سوراخ کم عمقی به شکل تراش سرگوشی وجود دارد.

شیطانک

دو قطعه چوب باریک و بلند و کم ارتفاع به طول قائده ذوزنقه اند که در طرفین راست و چپ صفحه رویی سنتور جسبانده شده اند و در سطح رویی آن ها شیارهای افقی کم عمقی به فاصله یک میلی متر و به تعداد سیم های سنتور برای عبور هر سیم ایجاد شده اند. در طول این دو شیطانک نیز شیاری وجود دارد که مفتول فلزی، با همان طول، در آن جای گرفته است. قطر مفتول روی شیطانک یک تا یک و نیم میلی متر است.

سیم گیر

72 مفتول فلزی کوچک (ساچمه) در ردیف های چهارتایی به طول 2/5 سانتی متر و قطر 1/5 میلی متر هستند که در بدنه کلاف سمت چپ قرار دارند. نیمی از طول هر سیم گیر، داخل چوب کلاف و نیم دیگر آزاد است که گره هر سیم جداگانه به هر یکی از آن ها می افتد.

معرفی از سنتور

تعداد و جنس سیم ها

سنتور 72 سیم دارد که 36 سیم آن در گروه های چهارتایی روی 9 خرک طرف راست قرار دارند و رنگشان زرد و از آلیاژ مس یا برنج هستند و 36 سیم آن نیز در گروه های چهارتایی روی 9 خرک طرف چپ قرار دارند و رنگشان سفید و فلز فنری هستند و قطر آن ها در هر دو طرف 0/40 است.

وسعت

وسعت معمول صدای سنتور یک نت بیشتر از سه اکتاو است و اگر پوزیسیون چهارم استفاده شود این وسعت بیشتر می شود.

سنتور

کوک سیم ها

سنتور دارای 27 صدا در سه پوزیسیون است که با توجه به نیاز نوازنده کوک های مختلفی خواهد داشت.

سنتور

کلید نت نویسی

نت نویسی سنتور با کیلید سُل خط دوم حامل است.

مضراب

سنتور با دو مضراب چوبی به طول 22 سانتی متر نواخته می شود و هر یک از این مضراب ها از سه قسمت تشکیل شده اند:

  • حلقه مضراب حالت نیم دایره دارد و زایده کوچکی در انتهای آن وجود دارد و با انگشت های شست و سبابه و میانی دور حلقه را می گیرند.

معرفی ساز سنتور

  • ساقه مضراب ترکه باریکی است بین حلقه و سر مضراب.
  • سر مضراب کمی پهن تر ساخته می شود و محل اصابت به سیم هاست. چنان که از چند دهه گذشته معمول شده، سر مضراب را با پارچه ضخیمی (اصطلاحا نمد) می پوشانند تا صدای گرم و لطیف تری حاصل شود. بهترین چوب برای ساختن مضراب، چوب گردو، شمشاد و آزاد است.

انواع دیگر سنتور

  • سنتور معمولی، در اصطلاح (سُل کوک)، دو ردیف 9 تایی خرک در طرفین صفحه دارد که نت (دو) در آن هم صدا با (دو) دیاپازون است و ساز استاندارد آموزش و کتاب های درسی است.
  • سنتور (لاکوک)، دو ردیف 9 تایی خرک در طرفین صفحه دارد که نت (دو) در آن هم صدا با (ر) دیاپازون است. این سنتور در اندازه کوچک تر ساخته می شود و از سازهای انتقالی است، یعنی باید برایش یک پرده پایین تر نت نویسی کرد و برای اجرا در گروه نوازی ها مناسب است.
  • سنتور باس که جعبه صوتی آن بزرگ تر از سنتور معمولی است سیم هایی با روکش های فلزی در ضخامت های مختلف دارد و از روی هر خرک دو یا سه سیم می گذرند. صدادهی این سنتور که هنوز در دست تجربه است و عمومیت لازم نیافته است یک اکتاو بم تر از سنتور معمولی است.
  • سنتور کروماتیک: در این نوع سنتور خط ملودی به سختی اجرا می شود و بیشتر برای همراهی در گروه نوازی های بزرگ به کار می رود و وسعت آن برابر با وسعت سنتور معمولی است و خرک های بیشتر برای ایجاد نیم پرده و ربع پرده های اضافی دارد. نت نویسی سنتور کروماتیک با کلید سُل است و 30 خرک بزرگ و کوچک برای ایجاد 41 صدا روی صفحه دارد.
  • شکل زیر سنتور کروماتیک، به پیشنهاد استاد حسین دهلوی و ساخت استاد ابراهیم قنبری مهر در سال 1337 برای نوازندگی در ارکستر صبا به رهبری استاد دهلوی را نشان می دهد.

معرفی ساز سنتور

سنتور کروماتیک بم (باس) با ساختار سنتور کروماتیک یک چهارم درست (شامل 8 صدا)، از طرف ضلع بزرگ تر خرک هایی اضافه دارد و این صداها با کلید (فا) خط چهارم نت نویسی می شوند. این سنتور جمعاً دارای 35 خرک برای ایجاد 35 صدا روی صفحه است و البته در قسمت صداهای بالا چند خرک کمتر دارد.

معرفی ساز سنتور

کوک خرک های فاسُری و فابکار به دلخواه می توانند جا عوض کنند. مترادف ها در نظر گرفته شوند.

معرفی ساز سنتور

امکانات اجرایی سنتور

در این ساز، دوبل نت، انواع پاساژهای طولانی، آرپژ، تریل، تکیه ها، امتداد زمان نت هایی با کشش طولانی به وسیله مضراب ریز، استاکاتو و بیشتر حالت ها قابل اجرا هستند. سنتور، سازی است با قابلیت تک نوازی که در گروه نوازی ها نیز جایگاهی مستحکم دارد. گاه سنتورهایی با تعداد بیشتری خرک (10، 11 و 12) نیز به کار گرفته شده که کاربرد آموزشی نداشته است.

برچسب ها
منابع
نویسنده
مروارید اخوان
مروارید اخوان عضو تیم استپ هلپ

دانشجوی رشته نرم افزار در مقطع لیسانس هستم.در بخش ترجمه فعالیت می کنم.
مجموع پست ها: 75 مجموع سوالات: 0 مجموع پاسخ ها: 0
مطالب مرتبط
سایر آموزش های سنتور

پرسش و پاسخ
۰ پاسخ
۰ امتیاز
موتور ۱۲ولت بزرگ سشوار
انواع موتور الکتریکی سشوار و طرز کار آن ها
۰ پاسخ
۰ امتیاز
۱ پاسخ
۰ امتیاز
asus f102 تعویض باتری
آموزش تعویض باتری لپ تاپ ایسوس Asus X551CA
۱ پاسخ
۰ امتیاز
فاصله لباسشويي تا فاضلاب
شرایط نصب، راه اندازی و سرویس و نگهداری ماشین لباسشویی اتوماتیک
سوالتان را بپرسید
محصولات آموزشی